Moneyball aan de Waal: zo vindt N.E.C. de spelers die anderen laten liggen

Op 1 september 2026 vertrekt Sami Ouaissa voor negen miljoen euro naar PSV. Dezelfde dag presenteert N.E.C. een negentienjarige buitenspeler uit het beloftenteam van RB Leipzig. Technisch directeur Carlos Aalbers zegt er iets opvallends bij: Delé Thomas krijgt "hetzelfde traject als Sami Ouaissa en Basar Önal". Het is geen losse aankoop. Het is een sjabloon.

Het einde van de man met het notitieblok

Het beeld kent iedereen: een man in een regenjas langs een drassig bijveld, notitieblok op schoot, de kraag omhoog. Die man bestaat nog, maar hij is niet meer de eerste die een naam ziet. Een transfer begint tegenwoordig op een scherm, met een vraag die in een database wordt gestopt.

Bij N.E.C. is die vraag sinds 14 november 2022 van Carlos Aalbers. De oud-speler kwam terug als technisch directeur, na jaren als hoofd scouting bij FC Groningen en AZ. Twee weken later, op 1 december, volgde Nick Kersten. Hij had al ruim veertien seizoenen bij N.E.C. gewerkt en als technisch directeur van Excelsior een selectie gebouwd die via de play-offs naar de Eredivisie promoveerde. Sinds deze zomer is Kersten manager scouting en transfers, met een contract tot 2029. Zijn afdeling zoekt en beoordeelt de spelers, Aalbers houdt de eindverantwoordelijkheid. Aalbers noemde dat in juni een structuur "waarbij eenieder verantwoordelijk is voor zijn deelgebied met daarboven een coördinerende rol en eindverantwoordelijkheid voor mij".

De club bouwde de infrastructuur al eerder: sinds juli 2020 werkt N.E.C. met ProSoccerData, een platform dat scouting, evaluaties, medische gegevens en prestatie-indicatoren samenbrengt. "We willen alle details van onze spelers, en voor ons interessante spelers, weten," zei algemeen directeur Wilco van Schaik toen.

Wat dat oplevert, staat in één tabel.

Bedragen volgens Transfermarkt; de verkoopsom van Sano volgens PSV en N.E.C.

Deze zomer alleen al kwamen er volgens Aalbers veertien spelers binnen, vertrokken er negentien en haalde de club zo'n 42 miljoen euro op. Daar stond volgens Transfermarkt nog geen 7 miljoen aan aankopen tegenover: Ahmetcan Kaplan (€2,5 mln), Tobias Storm (€1,65 mln), keeper Nikolas Polster (€1,15 mln), Delé Thomas (€1 mln) en Adam Tahaui (€650.000). De rest kwam transfervrij of op huurbasis. "Na Ajax hebben wij deze zomer de beste transferbalans in de Eredivisie. Dat is exceptioneel," zei Aalbers half september tegen Voetbal International. En meteen erachteraan: "Maar laten we alsjeblieft nederig en realistisch blijven."

De hooiberg

Elke profclub heeft vandaag toegang tot dezelfde grondstof. Bureaus als Hudl Wyscout verzamelen beelden en cijfers van meer dan zeshonderd competities, het Nederlandse SciSports verwerkt wekelijks ruim tweeduizend wedstrijden. Wie wil, zet op maandagochtend alle linksbenige verdedigers uit de Deense tweede divisie naast elkaar.

Precies daarom zit het voordeel niet in de data zelf, maar in de vraag. Leeftijd, positie, minuten, contractduur en prijs strepen in een paar klikken het grootste deel van de lijst weg. Wat overblijft, wordt langs het profiel gelegd dat de trainer nodig heeft. En dat profiel is bij N.E.C. heel specifiek.

Het profiel: een ploeg die vooruit verdedigt

Dick Schreuder speelt sinds de zomer van 2025 met een 3-4-2-1 dat in balbezit doorschuift naar een 3-1-5-1. De wingbacks staan tegen de zijlijn, vier spelers vallen de zestien aan, de achterste lijn schuift op tot zo'n dertig meter van het vijandelijke doel. Tegen de bal in betekent dat: jagen.

De cijfers van het recordseizoen 2025/26 laten zien hoe extreem dat was. Volgens Opta (stand begin april) had N.E.C. de beste PPDA van de Eredivisie: tegenstanders kregen gemiddeld maar 9,4 passes voordat een N.E.C.-speler ingreep, scherper dan PSV (9,7). Geen ploeg veroverde vaker de bal hoog op het veld (272 keer) en N.E.C. verdedigde 43 procent van de tijd zonder bal met een hoog blok. Over het hele seizoen won geen enkele club per wedstrijd vaker de bal op de helft van de tegenstander: 5,4 keer. Tegelijk stond N.E.C. op de zeventiende plek in onderscheppingen. Deze ploeg wacht niet af. Ze verdedigt naar voren, of helemaal niet.

Dat verklaart ook iets wat op de spelerslijst opvalt. Zowel Önal als Ouaissa staat bij FotMob niet als buitenspeler geregistreerd, maar als wingback. Schreuder zet op die posities aanvallers neer, en dus zoekt N.E.C. voor die plekken geen verdedigers die kunnen opkomen, maar aanvallers die willen terugrennen.

Wat de onderliggende cijfers verraden

Doelpunten en assists zijn de slechtste maat voor een speler, juist omdat iedereen ze ziet. Wie een seizoen lang scoort, is duur. Het geld zit in wat eronder ligt.

Verwachte assists

Het beste voorbeeld speelt nu in Nijmegen. Dušan Tadić staat na zes duels op één assist, niet bepaald het cijfer van een topaankoop. Maar de kwaliteit van de kansen die hij creëert, is volgens Opta goed voor 2,45 verwachte assists (xA), oftewel 0,42 per negentig minuten. Daarmee zit hij in de hoogste percentielgroep van alle Eredivisie-middenvelders. Zijn medespelers maken de kansen niet af, Tadić creëert ze wel. Bij Al-Wahda gaf hij vorig seizoen twaalf assists en creëerde hij 93 kansen, bijna vier per wedstrijd.

Balveroveringen, en wat daarna gebeurt

Kodai Sano speelde in 2025/26 alle 3.060 Eredivisie-minuten. Hij veroverde 212 keer de bal, won volgens Opta de meeste ballen hoog op het veld van de hele competitie (45 keer, stand april) en ging 60 keer met succes langs zijn man. Dat laatste is de reden dat PSV 14,5 miljoen betaalde: een controleur die na een balverovering zelf een linie openbreekt, is zeldzaam.

Aanwezigheid in de zestien

Noé Lebreton kwam in augustus 2025 voor 1,3 miljoen euro van Caen als harde middenvelder: bij Caen maakte hij 3,0 tackles per negentig minuten. Daar raakte hij de bal 1,6 keer per wedstrijd in het vijandelijke strafschopgebied. Bij N.E.C. werd dat 6,5 keer, meer dan 88 procent van de vergelijkbare middenvelders in de Eredivisie. Hij scoorde vijf keer, gaf vier assists en is volgens Transfermarkt inmiddels 6 miljoen euro waard, ruim vier keer zijn aankoopbedrag. De data zagen een loper. Schreuder maakte er een aanvaller van.

Het sjabloon: vertrekker eruit, kopie erin

Wie de aankopen van deze zomer naast de vertrekkers legt, ziet dat N.E.C. niet naar de beste beschikbare speler zocht, maar naar dezelfde speler in een andere prijsklasse.

Önal eruit, Bischoff erin

"Met de komst van Clement vullen we de vacature in die na het vertrek van Basar Önal op de linkerflank is ontstaan," zei Aalbers bij de huur van de twintigjarige Deen van Red Bull Salzburg. De cijfers laten zien waarom juist hij.

De eerste twee kolommen zijn bijna elkaars spiegelbeeld. Bij N.E.C. liggen Bischoffs verwachte assists zelfs hoger dan die van Önal, al dribbelt hij minder. Alleen de afronding ontbreekt nog: na 388 minuten staat hij op nul doelpunten en één assist.

Ouaissa eruit, Delé Thomas erin

Ouaissa kwam als 19-jarige voor 850.000 euro van Roda JC en groeide bij N.E.C. uit tot wingback met 5,8 balcontacten in de zestien per negentig minuten, een van de hoogste waarden van de competitie. Thomas brak nooit door bij PSV en kwam bij RB Leipzig vooral uit voor het beloftenteam. Toch betaalde N.E.C. een miljoen euro voor hem, want zijn cijfers bij Jong PSV vielen op. Hij haalde drie geslaagde dribbels per negentig minuten, beter dan 97 procent van de spelers in de Keuken Kampioen Divisie. Dat de club zijn traject zelf vergelijkt met dat van Ouaissa en Önal, is geen toeval. In zijn eerste 179 Eredivisie-minuten haalt hij al 0,43 verwachte assists per negentig minuten.

Sano eruit, intensiteit erin

Een tweede Sano bestaat niet, en dat weet N.E.C. ook. De club vangt zijn rol op met meerdere spelers die hetzelfde vuile werk leveren. Darko Nejašmić, in september 2025 transfervrij overgekomen uit de Emiraten, veroverde vorig seizoen 6,7 ballen per negentig minuten. Jamiro Monteiro kwam transfervrij van PEC Zwolle, waar hij 7,2 ballen per negentig minuten veroverde, meer dan 94 procent van de Eredivisie-middenvelders. "Hij speelt met een hoge intensiteit en past daarom goed in de speelwijze van N.E.C.," zei Aalbers. Bij N.E.C. maakt Monteiro 3,4 tackles per negentig minuten, met 90,5 procent geslaagde passes.

Ook Dennis Geiger, transfervrij overgekomen van Hoffenheim, past in dat rijtje. Hij speelde het afgelopen voorjaar bij het Schotse Aberdeen en veroverde daar 4,7 ballen per negentig minuten. Bij N.E.C. staat hij pas op 158 minuten, te weinig voor harde conclusies.

Het volgende talent

Adam Tahaui gaf vorig seizoen bij Vitesse tien assists en creëerde 69 kansen in de Keuken Kampioen Divisie. Voor 650.000 euro kwam hij naar Nijmegen, met een vierjarig contract. Wat meteen opvalt, is niet zijn passing maar zijn jagen: met 1,6 balveroveringen per negentig minuten op de helft van de tegenstander heeft hij de hoogste waarde van alle Eredivisie-middenvelders, al is dat na 344 minuten. Precies wat een ploeg nodig heeft die tegen de bal in 43 procent van de tijd hoog staat.

De stille verdediger

Tobias Storm, 22 en afkomstig van het Deense Lyngby, was vorig seizoen kampioen van de Deense tweede divisie. Hij gaf daar 1.627 geslaagde passes met een slagingspercentage van 90,2. Voor een ploeg waarvan de drie centrale verdedigers de opbouw doen, is dat het eerste filter. N.E.C. maakte de transfersom niet bekend; Transfermarkt houdt het op 1,65 miljoen euro.

En dan is er Deveron Fonville, van IJsselmeervogels via Dordrecht voor nog geen miljoen euro naar N.E.C. Zijn verhaal vertelden we eerder uitgebreid in Het fenomeen Fonville. Het is het duidelijkste bewijs dat het filter van N.E.C. tot diep in de amateurpiramide reikt.

De andere markt: transfervrij talent met een verhaal

Naast het sjabloon deed N.E.C. deze zomer iets nieuws. Waar de club vroeger vooral jonge spelers kocht om ze duurder te verkopen, haalde ze nu een reeks ervaren spelers zonder transfersom. Het Europese programma vroeg om spelers die weten hoe je op meerdere fronten presteert.

Ook daar vertellen de cijfers meer dan de namen.

Bij Emre Mor zie je het principe het scherpst. De voormalige "Turkse Messi" kwam het afgelopen seizoen bij Fenerbahçe nauwelijks aan spelen toe. Maar een jaar eerder, bij Eyüpspor, creëerde hij 15 grote kansen in 1.038 minuten en slaagde bijna 65 procent van zijn dribbels. "Spelers van zijn kaliber zijn normaal gesproken onhaalbaar voor ons," zei Aalbers. Transfervrij en na een mislukt jaar zijn ze dat wel.

Perr Schuurs is de uitzondering die de regel bevestigt. Na 1.043 dagen zonder competitieduel viel er over zijn knie niets te meten. Dat N.E.C. hem toch haalde, is een menselijke gok, geen algoritme. Voorlopig betaalt die zich uit: in 110 minuten scoorde hij twee keer.

Eén aankoop past in geen van beide rijtjes: Ahmetcan Kaplan, vorig seizoen gehuurd van Ajax en deze zomer definitief overgenomen, volgens Forza NEC de duurste aankoop uit de clubhistorie. Transfermarkt noemt 2,5 miljoen euro. De logica is helder: de enige grote investering ging naar een speler die de club al een seizoen in haar eigen data had zien spelen. Hij won in 2025/26 8,1 duels per negentig minuten, beter dan 96 procent van de verdedigers in de Eredivisie.

De rekensom klopt nog niet

Een eerlijk verhaal over data vraagt ook om de cijfers die minder mooi zijn. Na zeven speelrondes staat N.E.C. elfde met acht punten. In de Champions League-voorronde werd Olympiacos nog uitgeschakeld, daarna was Bodø/Glimt over twee duels met 1-6 veel te sterk. In de Europa League verloor N.E.C. met 5-0 bij Juventus.

De onderliggende cijfers laten zien waar het wringt. N.E.C. heeft meer de bal dan vorig seizoen (61 procent, derde van de Eredivisie), maar maakt er minder mee. Het aantal grote kansen per wedstrijd zakte van 3,2 naar 2,3. De verwachte goals tegen stegen van 1,5 naar 2,1 per wedstrijd. Het jagen is er nog: alleen FC Twente verovert per wedstrijd vaker de bal op de helft van de tegenstander. Maar wat daarna komt, is nog niet wat het was. We zetten de twee seizoensstarts eerder al naast elkaar.

Dat is geen verrassing. Een model kan een Önal-profiel vinden, het kan niet voorspellen hoe snel een twintigjarige Deen went aan een nieuwe ploeg en een nieuwe taal. Zeven wedstrijden zijn een kleine steekproef. De verkopen waren direct geld, de vervangers zijn nog een belofte.

De menselijke maat

Data is een filter, geen beslissing. Als het model drie spelers uitspuugt met het profiel van Önal, begint het echte werk pas: wedstrijden kijken, bellen met oud-trainers, het karakter inschatten. Wil hij naar Nijmegen? Is hij gebaat bij speeltijd, of bij een grote naam? Past hij in een kleedkamer met een 37-jarige Tadić en een 38-jarige Chery?

Aalbers vatte het na de drukste transferzomer uit zijn loopbaan samen in zes woorden: "Selecties koop je niet, die bouw je." Het model vertelt waar je moet kijken. De scouts van Kersten vertellen wat ze zagen. En de trainer moet er een elftal van maken. Bij N.E.C. werkte die driehoek een seizoen lang beter dan bijna overal in Nederland. Of het sjabloon ook dit jaar klopt, weten we pas als Bischoff en Thomas voor het eerst een bod van een grotere club op tafel krijgen. Dan pas is de rekensom rond.