Goffertpraat
Jeremain Lens heeft in zijn carrière alles gezien. Van de sfeervolle tribunes in De Goffert tot de heksenketels in Turkije en van de Champions League tot een WK met het Nederlands elftal. Nu twee van zijn oud-werkgevers, NEC en AZ, elkaar treffen in de strijd om de KNVB Beker, blikt de oud-aanvaller uitgebreid terug op zijn tijd in Nijmegen, zijn ontwikkeling als speler en de magische momenten uit zijn loopbaan.
Het huidige NEC en de aanstaande bekerfinale
Lens volgt het voetbal nog altijd op de voet en kijkt met veel bewondering naar wat er momenteel in Nijmegen gebeurt. "Ik heb een aantal wedstrijden negentig minuten gezien in plaats van alleen een samenvatting," vertelt hij. "NEC is een hele mooie, gemoedelijke club. Ik heb nog wat jongens die ik ken vanuit mijn voetbalcarrière: Haris Medunjanin, Nick van der Velden, Jetro Willems. Ik heb ze allemaal gesproken en allemaal hebben ze dezelfde denkwijze als ik en dat is dat NEC een hele gemoedelijke club is met hele warme supporters." Recent stond hij bovendien nog stil bij zijn eigen verleden in Nijmegen: "We hebben onlangs nog een jubileumwedstrijd gespeeld waarin ik veel van die jongens waarmee ik heb gespeeld, die zeker hebben bijgedragen aan mijn prestaties, weer even kon zien. Dat was leuk en als je dan die oude verhalen weer terughaalt hoe wij dat destijds hebben gedaan... dan is dat voor ons echt een seizoen geweest met twee uitersten."
De huidige prestaties van de Nijmegenaren noemt hij boven verwachting. "Je verwacht gewoon niet dat NEC meedoet voor de tweede plek die rechtstreeks kwalificeert voor Champions League." Hij schrijft dat succes toe aan het totale plaatje binnen de club. "Dat is echt verdienstelijk van de trainer voornamelijk, want die werkt elke dag met die jongens. Samen met Carlos Aalbers die de spelers moet aantrekken en met een Boekhoorn die het mogelijk maakt met de financiën, is het een totaalplaatje. Ze kunnen wedstrijden domineren tegen bijvoorbeeld een Ajax of een PSV. Ik denk dat NEC gewoon verdienstelijk op de tweede plek staat."
Tegelijkertijd kijkt hij met bovengemiddelde interesse naar de bekerfinale, waarin NEC het opneemt tegen zijn andere oude liefde, AZ. Ook de Alkmaarders kunnen op complimenten rekenen. "AZ volg ik gewoon en ik vind AZ een heel fris team hebben met jonge spelers. Spelers die in potentie misschien wel meer dan de top van Nederland kunnen gaan bereiken. Daarin zie ik Sven Mijnans als een hele sterke speler, Kees Smit natuurlijk, Wouter Goes vind ik gewoon een degelijke verdediger en de spits Troy Parrott is fantastisch bezig dit seizoen, dus die is bijna niet meer te houden voor AZ." Toch voorspelt Lens een open strijd in De Kuip: "Maar in de vorm waar NEC in zit, denk ik dat NEC op dit moment voor niemand bang hoeft te zijn. Ik geef NEC een hele goede kans. Al weet ik dat zo'n bekerfinale een wedstrijd op zich is. Beide teams zullen vergeten wat ze in de competitie doen of het nou positieve of negatieve resultaten zijn. Degene die het beste voor de dag komt, zal deze wedstrijd winnen."
Ontsnappen uit de comfortzone
Om de band van Lens met NEC te begrijpen, moeten we terug naar de start van zijn carrière. "Op het moment dat ik naar NEC ging, speelde ik bij AZ. Ik had een debuutseizoen van pakweg 20, 25 wedstrijden als invaller. Dat was gewoon een jaar waarin ik kennis heb gemaakt met het mannenvoetbal. Ik moest meer minuten gaan maken in de Eredivisie en dat kon op dat moment bij NEC. Na een goed gesprek met mijn zaakwaarnemer en uiteindelijk ook met Mario Been, was ik erover uit dat dat de goede vervolgstap was."
Het bleek een gouden zet, al ging de aanpassing niet direct vanzelf. "NEC was voor het eerst dat ik uit mijn comfort zone van Amsterdam ging. De eerste seizoenshelft heb ik daar ook nog echt wel moeite mee gehad, heb ik best wel wat op en neer gependeld naar Amsterdam. Na een half jaar heb ik een gesprek gehad met mijn ouders en mijn zaakwaarnemer en hebben we echt besloten van: oké, weet je, als er dingen anders moeten, wat kan er dan anders? En één van die dingen was gewoon: ga je echt settelen in Nijmegen. Dat gaat hopelijk ook zijn vruchten afwerpen op je prestaties. En dat is ook daadwerkelijk echt gebeurd. Daardoor heb ik een langdurig contract bij AZ verdiend. NEC is toch wel echt de basis van hoe ik me heb ontwikkeld in de Eredivisie."
De harde, maar gouden les van Mario Been
Die transformatie in de winterstop kwam er niet zomaar. Mario Been speelde daar als trainer een cruciale rol in. "Mario was heel goed in de woorden 'het komt wel goed'. Nou, dat is eigenlijk een slang geweest die ik de rest van mijn carrière ook wel heb gebruikt. Met die comfort wist hij dat over te brengen op zijn spelers. Ook al zaten we niet lekker in ons vel, hij bleef wel altijd in ons geloven en voornamelijk in mij."
Toch was Been ook bikkelhard toen het moest. Een evaluatiegesprek halverwege het seizoen bleek een kantelpunt in de loopbaan van de aanvaller. "Ik heb een evaluatiegesprek gehad in de winter en daar waren letterlijk zijn woorden: 'Of jij gaat terug naar AZ en je wordt bij Telstar ondergebracht en dat is einde carrière voor jou, of jij gaat nu je stinkende best doen en laten zien dat jij gewoon een goede speler bent.'" Lens trekt daarbij de vergelijking met de manier waarop Sir Alex Ferguson ooit Robin van Persie wist te raken. "Mario heeft me laten zien dat het vertrouwen in een speler behouden, kan resulteren in goed spel. Dat was eigenlijk de dynamiek tussen mij en Mario, dat was gewoon bijna een soort van vader-zoon dynamiek. Heel open, vrolijk, grapjes maken, maar ook gewoon weten wanneer het serieus is."
Het werkte. In de play-offs was Lens naar eigen zeggen 'unstoppable'. Als hij zijn mooiste NEC-moment moet kiezen, heeft hij direct meerdere voorbeelden paraat. "Daar zijn wel meerdere mooie momenten geweest. De goal tegen Ajax, omdat ik een verleden heb bij Ajax. Van een fantastische wedstrijd thuis tegen AZ waarin we volgens mij 0-0 speelden. Maar als ik echt één mooi moment uit mag kiezen, dan is dat het moment dat ik voor het eerst met mijn jeugdvriend Dominique Kivuvu op het veld stond en dat hij me dan ook een assist wist te geven tegen Roda thuis. Kijk, dat soort momenten, daar praat je misschien een keer over in de klas of als je buitenspeelt met je beste maatje. En dan hoop je dat zo'n droom of scenario uit gaat komen. Nou goed, ons eerste scenario kwam uit: dat we samen bij NEC konden spelen. En vervolgens dat hij me een assist kan geven waar ik uit mag scoren, dat zijn gewoon dingen die je nooit meer gaat vergeten."
Na die geweldige tweede seizoenshelft lagen de opties open. NEC speelde Europees voetbal en er waren gesprekken met Louis van Gaal, de toenmalige succescoach van AZ. Uiteindelijk koos Lens bewust voor een terugkeer naar Alkmaar. "Zeker na de tweede seizoenshelft heb ik een gesprek met AZ gehad en ook met Louis van Gaal en kwam ik gewoon in zijn plannen voor. Op dat moment presteerde NEC volgens mij wel beter als AZ, volgens mij heb ik met NEC nog 5-1 van AZ gewonnen. Maar goed, AZ was op dat moment wel een grotere club dan NEC. AZ speelde in mijn optiek wel beter voetbal en deed mee om het kampioenschap. Ik was gewend om vanuit Nederland altijd voetballend een aanval op te zetten en eigenlijk ook altijd bij clubs gespeeld die voor het kampioenschap speelden, dus dan ben je vaak aan de bal. De stap terug naar AZ was gewoon de meest logische vervolgstap."
Voetbalcultuur
Die honger naar prijzen en ontwikkeling bracht hem uiteindelijk ver over de landsgrenzen. "Ik heb ook bij Dinamo Kiev gespeeld in Oekraïne," blikt hij terug. Daarnaast kende hij avonturen in de Premier League (Sunderland) en bij de Turkse grootmachten Fenerbahçe en Beşiktaş. Gevraagd naar de meest indrukwekkende voetbalcultuur, hoeft hij niet lang na te denken. "Als ik al die landen naast elkaar moet neerzetten, dan denk ik dat Turkije de diepste indruk heeft gemaakt. Hoe die voetbalfans voetbal beleven, dat is echt abnormaal. Of het nou vrouw, kind, oma, opa, jong, oud is... de voetbalcultuur is heilig daar. Het is een heel emotionele sport waarbij er ook heel veel negativiteit vanuit supporters naar spelers kan komen op het moment dat ze niet goed presteren. In Nederland is het natuurlijk mooi als je in een volle Kuip, Johan Cruijff Arena of Philips Stadion speelt. Dan heb je ook goed publiek om je heen. Maar elders in het buitenland is voetbal iets aparts, dat is een samenbrengen van gemeenschappen." Ook van Engeland genoot hij met volle teugen: "De Premier League, daar is verder geen tekst of uitleg voor nodig. Dat is gewoon een fantastische competitie. In mijn tijd bij Sunderland heb ik van elke thuiswedstrijd genoten van de supporters, zelfs als ik niet speelde of als we de wedstrijd verloren; die staan gewoon 90 minuten lang achter hun club."
‘Rebel’
In zijn jongere jaren werd diezelfde passie in Nederland nog wel eens verkeerd begrepen. Lens kreeg in de media vaak het stempel van 'lastige jongen' of 'rebel'. Een beeld dat volgens hemzelf volkomen onterecht was. "Ik denk dat dat beeld inmiddels wel vervaagd is. In mijn jongere jaartjes werd ik beschreven als moeilijke jongen, maar de mensen die met mij gewerkt hebben, die hadden toen ook al een beter beeld van mij. Ik kon niet tegen onrecht. Op het moment dat mij onrecht wordt aangedaan, dan ga ik daar wel een stokje voor steken.
Dat is wel eens gebeurd bij Jong Oranje in Toulon, dat ik met de trainer Hans Schrijver in de clinch raakte en ben weggestuurd. Verder zijn er echt niet grote incidenten geweest waarop men echt kan zeggen: dat was een lastige jongen. Ik kon eigenlijk altijd wel met alle trainers en ploeggenoten goed opschieten. Ik was misschien wel een jongen die een weerwoord had en niet tegen onrecht kon."
Een terugblik op zijn loopbaan
Als de ervaren Lens van nu naast de 20-jarige Lens in de kleedkamer van De Goffert zou zitten, heeft hij een duidelijk advies klaarliggen: investeer eerder in de details buiten het veld. "Gebruik dit seizoen voornamelijk als een seizoen waarin je echt alles uit jezelf probeert te halen. Niet alleen in de wedstrijden, ook op training. Ga de gym in, ga op je voeding letten, ga extra trainen, ga met een fysio aan de slag. Eigenlijk alles buiten het voetbal. Probeer daar iets meer profijt uit te halen, want dat zijn uiteindelijk wel dingen die doorslaggevend kunnen zijn voor de rest van je loopbaan." Hij beseft dat die specifieke details cruciaal hadden kunnen zijn: "Ik ben pas ergens na mijn 25e op standaardsituaties gaan trainen en ik kwam op het lijstje om standaardsituaties te mogen nemen. Daardoor heb ik met corners assists kunnen bijschrijven en met vrije trappen goals. Had ik dat in een eerder stadium gedaan, dan had ik dat beter kunnen ontwikkelen of was ik misschien wel een vaste standaardsituaties-nemer geweest."
Toch heerst er absoluut geen spijt. "Ik sta in het leven dat alles loopt zoals het loopt en je moet geen spijt hebben van keuzes. Ik denk dat ik alles hetzelfde had gedaan. Alle dromen die ik had—van het Nederlands elftal, Champions League voetbal, spelen op een WK—die heb ik allemaal nagenoeg waargemaakt." Toch denkt hij achteraf nog wel eens na over één specifieke beslissing. "Het enige waar ik altijd nog wel aan denk is of dat het juiste moment was om Kiev te verlaten voor Sunderland. En dat heeft niet per se te maken met Sunderland, want Sunderland is gewoon een prachtige club, maar ik wist op voorhand wel wat voor type speler ik was en wat voor voetbal er gespeeld werd bij Sunderland. Voornamelijk als het in moeilijke tijden even niet loopt, dan is dat een club die altijd teruggrijpt naar het Engels voetbal: van achteruit solide spelen en met de lange bal proberen met een counter een goal te maken. Ik was natuurlijk gewend om vanuit Nederland altijd voetballend een aanval op te zetten. Maar ja, wie gaat nou nee zeggen tegen een club uit de Premier League?" Over de dromen die hij afvinkte is hij duidelijk: "Ik heb nooit gedroomd van het WK winnen, maar wel aan een WK deelnemen. Maar wel van een fantastische goal maken op het WK en een geweldige celebration. Nou, dat is misschien mijn enige droom die niet is uitgekomen, maar verder heb ik al mijn dromen waargemaakt."
Gevraagd naar het moment dat hij het liefst opnieuw zou willen beleven, reist hij in gedachten af naar Brazilië. "Langs de zijlijn staan bij het Nederlands elftal op het WK in Brazilië tegen Spanje, waarin we al voorstaan en waarin ik mag invallen. Je kijkt om je heen in het stadion, op een WK, tegen Spanje... ja, ik had overal kippenvel. Dat was gewoon een moment dat je eigenlijk denkt: hé, I made it. Trots op jezelf, trots op wat je bereikt hebt." De pure focus van een topsporter nam het op dat moment over. "Op dat moment ben je zo gefocust dat je het veld in gaat en doe je waar je goed in bent. Als ik nu terugdenk, had ik misschien nog even beter om me heen kunnen kijken en het tot me laten nemen. Maar als je eenmaal als voetballer het voetbalveld opstapt, dan ben je gewoon goed in het doen waarin je gewend bent."
Voor altijd verbonden met De Goffert
Zijn voetbalreis bracht Jeremain Lens na zijn doorbraak in Nijmegen langs indrukwekkende buitenlandse avonturen, kolkende heksenketels en uiteindelijk zelfs het allerhoogste podium in Brazilië. Toch is hij de club die hem destijds dat definitieve zetje gaf, overduidelijk niet vergeten. Aan de vooravond van de bekerfinale tussen 'zijn' NEC en AZ kijkt hij met gepaste trots terug op zijn eigen loopbaan, en met minstens zoveel bewondering naar de huidige generatie.
Wie er straks in De Kuip ook met de dennenappel vandoor gaat, Lens zal ongetwijfeld met een brede glimlach toekijken. En in Nijmegen? Daar zal de herinnering aan die onvoorspelbare, bliksemsnelle aanvaller voor altijd bewaard blijven.
